Kars Veteriner Hekimleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Ercan Ödül, 3 Kasım Dünya Tek Sağlık Günü münasebetiyle yaptığı açıklamada, insan, hayvan ve çevre sağlığı arasındaki kopmaz bağa dikkat çekerek, tüm meslek disiplinlerinin iş birliği içinde çalışmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Tek Sağlık Yaklaşımının Tanımı ve Önemi

“Tek Sağlık” (One Health); insan, hayvan ve çevre ilişkileri bakımından toplum sağlığına hizmet eden, zoonotik (hayvandan insana geçen) hastalıklara yönelik disiplinler arası yaklaşımları destekleyen evrensel bir konsepttir. Temelinde; hayvan, insan ve çevre sağlığı alanında çalışan tüm meslek gruplarının ayrılmaz bir iş birliği içinde olmasına dayanır.

Bir ülkenin sağlık hizmetlerinde sürdürülebilirliğinin tek yolu, tedavi edici hizmetler yerine koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık vermektir. Bu bağlamda, veteriner hekimlik hizmetleri, koruyucu hekimliğin ve dolayısıyla temel sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Veteriner Hekimlerin Tek Sağlık’taki Rolü

Veteriner hekimler; Hayvan Sağlığı, Gıda Güvenliği, Veteriner Halk Sağlığı, hayvansal üretim, antibiyotik direnciyle mücadele, biyogüvenlik ve çevre sağlığı konularında hizmet vererek “Tek Sağlık” konseptinin kilit uygulayıcıları ve bütünleyicisi konumundadır.

Küresel Tehditler ve COVİD-19 Deneyimi

Dünya tarihindeki en büyük felaketler, salgın hayvan hastalıkları ve zoonozlar nedeniyle yaşanmıştır. Yakın tarihimizde yaşadığımız Ebola, SARS, Kuş Gribi, Domuz Gribi gibi pek çok zoonoz hastalık, kitlesel ölümlere sebep olarak küresel nitelikte tehditler ortaya çıkarmıştır.

Özellikle 2020 yılında tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisi, Tek Sağlık yaklaşımının sadece bir teorik kavram değil, insanlığın geleceği için zorunlu bir strateji olduğunu acı bir şekilde kanıtlamıştır. Bu salgın, zoonotik hastalıkların önlenmesi, erken teşhisi ve kontrol altına alınmasında veteriner hekimlik uzmanlığının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha göstermiştir.

Güncel araştırmalara göre, insanlarda görülen hastalıkların yaklaşık %75’i hayvansal kökenlidir. Sağlık Bakanlığı’nın ihbarını zorunlu kıldığı hastalıkların büyük bir kısmı hayvanlardan insanlara bulaşmaktadır. Ülkemizde en çok rastlanan zoonozlar; kuduz, bruselloz, şarbon, tüberküloz ve salmonellozis gibi hastalıklardır. Bu veriler, Tek Sağlık iş birliğinin kesintisiz ve güçlü bir şekilde sürdürülmesinin kaçınılmaz olduğunu ortaya koymaktadır.

Güncel Taleplerimiz ve Çözüm Önerilerimiz

Gelişmiş ülkelerde, Tek Tıp – Tek Sağlık konsepti çerçevesinde tüm sağlık meslek grupları ortak bir amaç için iş birliği içinde çalışmaktadır. Ülkemizde de bu vizyonun hayata geçirilmesi için aşağıdaki acil adımların atılması gerekmektedir:

Bağımsız Veteriner Otoritesi Kurulması: Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki mevcut yapının revize edilerek, hayvan sağlığı, gıda güvenliği ve veteriner halk sağlığının bir bütün olarak yürütüleceği, uluslararası mevzuata uygun, Tek ve Bağımsız bir Veteriner İşleri Genel Müdürlüğü oluşturulmalıdır.

Özlük Hakları İyileştirmesi: Beşeri sağlık personeline tanınan fiili hizmet zammı (yıpranma payı) ve emekli maaşlarının iyileştirilmesi gibi özlük haklarından, mesleklerini büyük risk altında icra eden veteriner hekimler ve yardımcı sağlık personelinin de gecikmeksizin yararlandırılması, Anayasal eşitliğe aykırı bu uygulamanın derhal sona ermesi gerekmektedir.

Atama ve Kadro Artışı: Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı'nın merkez ve taşra teşkilatlarında yıllardır boş tutulan veteriner hekim kadrolarına ivedilikle atama yapılmalıdır.

Sağlık Bakanlığı'nda Yapılanma: Sağlık Bakanlığı bünyesinde Tek Sağlık yaklaşımını etkin kılacak bir Veteriner Halk Sağlığı Dairesi Başkanlığı kurulmalı ve dinamik bir yapıyla güçlendirilmelidir.

Sonuç ve Temenni

Zoonotik ve salgın hastalıklarla mücadelede en ön safta yer alan, gıdaların üretiminden sofraya ulaşana kadar kontrolünü sağlayan ve tüm canlıların refahını gözeten veteriner hekimler olarak, "Tek Sağlık, Tek Dünya, Tek Gelecek" vizyonunun tam anlamıyla benimsendiği bir Türkiye için çalışmaya devam edeceğiz.

Bu duygu ve düşüncelerle, 3 Kasım Dünya Tek Sağlık Günü’nü, insan, hayvan ve çevre sağlığı hedeflerinin ayrılmaz bir bütün olarak ele alındığı, güçlü bir koruyucu hekimlik sistemi kurma ümidiyle kutluyor, tüm meslektaşlarıma başarılar diliyorum.”