Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinden Kaan Erdener, bahar aylarında meydana gelen don olaylarının meyve ağaçlarında çiçek kaybına ve verim düşüşüne yol açması problemine yönelik özgün bir tarımsal çözüm tasarladı. Çalışma, danışmanlığını Prof. Dr. Mustafa Şahin Bülbül’ün yürüttüğü proje kapsamında gerçekleştirildi.

Projenin temel amacı, erken gelişim evresindeki bitkilerin düşük sıcaklıklara doğrudan maruz kalmasını azaltabilecek alternatif bir üretim yaklaşımını küçük ölçekli bir prototip üzerinden test etmektir. Bu doğrultuda, yansıma, yalıtım ve hava akımı gibi fizik temelli tasarım ile bitkinin ilk gelişim sürecinin kısmen toprak altında gerçekleşmesini sağlayan deneysel bir düzenek tasarlanmıştır.

Uygulama kapsamında bir saksı içerisine özel olarak oluşturulan toprak düzenine, sürgünlerin yüzeye kontrollü biçimde ulaşmasını sağlayan dikey bir “baca” yerleştirilmiş; sistemin içine ise ışığın bitkiye yönlendirilmesini desteklemek amacıyla yansıtıcı bir yüzey eklenmiştir. Böylece, bitkinin gelişiminin daha korunaklı bir mikro-ortam içerisinde gerçekleşmesi hedeflenmiştir.

Gerçekleştirilen denemeler sonucunda tohumların büyük bir bölümünün başarılı şekilde çimlendiği, filizlerin ağırlıklı olarak oluşturulan çıkış kanalının çevresinde yoğunlaştığı ve bitkinin düzenli bir gelişim sergilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca toprak yüzeyinde nemin daha uzun süre korunabildiği ve bitki gelişiminin çevresel dalgalanmalardan daha sınırlı düzeyde etkilendiği belirlenmiştir.

Çalışma, don olaylarının tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkilerine karşı, üstten örtme veya ısıtma gibi geleneksel yöntemlerin yanı sıra, toprak altı temelli koruyucu üretim yaklaşımlarının eğitim ortamlarında araştırılabileceğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır.

Danışman Prof. Dr. Mustafa Şahin Bülbül, yürütülen çalışmanın, öğrencilerin gerçek yaşamdan alınan problemler üzerinden bilimsel düşünme, tasarım geliştirme ve deneysel çözüm üretme becerilerini desteklediğini; aynı zamanda iklim koşullarına duyarlı ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına yönelik farkındalık oluşturduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu Bilim ve Sanat Merkezi’nde gerçekleştirilen bu proje, öğrencilerin yerel tarımsal sorunlara bilimsel ve yaratıcı yaklaşımlar geliştirmesine olanak sağlayan uygulamalı araştırma çalışmalarına örnek bir çalışma olarak değerlendirilmektedir.